Bossa Nova Piano

Bossa nova kreeg eind jaren vijftig vorm in de appartementen aan het strand van Rio de Janeiro, toen een generatie muzikanten de percussie van de samba begon te verzachten tot iets stillers en intiemers, samengevouwen met de harmonie die ze op Amerikaanse jazzplaten hoorden. Het keerpunt wordt meestal in 1958 gelegd, toen gitarist en zanger Joao Gilberto (1931-2019) Chega de Saudade opnam, een lied van de componist Antonio Carlos Jobim (1927-1994) op tekst van de dichter Vinicius de Moraes. Zijn debuutalbum met dezelfde titel volgde in 1959 en wordt vaak de eerste bossanovaplaat genoemd.

Aan de piano leeft de muziek in diezelfde spanning tussen een gestage puls en een ritme dat telkens net naast de tel landt. De linkerhand speelt zachte, gesyncopeerde akkoorden in plaats van de gitaar van Gilberto, terwijl de rechterhand een melodie draagt die zelden haar stem verheft. In de harmonie zit de diepte: grote septiem- en noneakkoorden, soepele chromatische baslijnen en ongehaaste modulaties die de kleur van een nummer verschuiven zonder zich ooit aan te kondigen.

De klank reisde snel. Jobim speelde piano op Getz/Gilberto, het album uit 1964 met saxofonist Stan Getz dat The Girl from Ipanema de wereld rond droeg, en de pianist Sergio Mendes bouwde een lange loopbaan op die warmte. Het is muziek die geduld beloont, dus het loont om een opname te vertragen en te horen hoe de akkoorden gevoicet zijn en hoe ver achter de beat de melodie ligt.