Jelly Roll Morton

Jelly Roll Morton (1890-1941) werd als Ferdinand Lamothe geboren in de Creoolse gemeenschap van New Orleans, en hij liep zijn leertijd als tiener al in de pianosalons van de wijk Storyville. Hij was in die jaren een rusteloze reiziger, die net zo vaak als biljarthaai en vaudevillekomiek werkte als achter de piano, en die de ragtime, de blues en de Spaans getinte dansen van New Orleans het hele land door droeg. In 1915 verscheen zijn "Jelly Roll Blues" in druk, een van de eerste jazzcomposities die ooit is uitgegeven, en het bewijs dat hij over de muziek nadacht als geschreven architectuur en niet alleen als iets wat je speelt.

Dat instinct voor arrangement droeg zijn mooiste vruchten in Chicago. Tussen 1926 en 1930 leidde hij de Red Hot Peppers in een reeks opnames voor Victor, en kanten als "Black Bottom Stomp," "Grandpa's Spell" en "Doctor Jazz" blijven modellen van jazz voor kleine bezetting: gecomponeerde passages en breaks zo strak om de soloruimte gevouwen dat niets los of stijf klinkt. "King Porter Stomp," jaren eerder geschreven, groeide uit tot een standard van het swingtijdperk.

De swingbands die hij mede mogelijk had gemaakt lieten hem achter, en hij stierf in 1941 in betrekkelijke vergetelheid in Los Angeles. Hij liet een opmerkelijk document van zichzelf na: de lange sessies van 1938 voor de Library of Congress met Alan Lomax, deels memoires en deels demonstratie. Vertraag die uitvoeringen, of open een transcriptie in de oefenmodus, en de logica van zijn twee handen wordt iets wat je maat voor maat kunt volgen.