Scott Joplin

Scott Joplin (ca. 1868-1917) werd geboren in het noordoosten van Texas, als zoon van een vader die tot slaaf gemaakt was geweest en een als vrije geboren moeder. Het gezin vestigde zich in Texarkana, waar een in Duitsland geboren muziekleraar, Julius Weiss, de jonge Joplin een basis in klassieke techniek gaf en zijn oor opende voor de Europese opera. Die scholing bleef bij hem. Hij behandelde ragtime niet als curieuze dansmuziek maar als een geschreven kunst, in ambitie dichter bij een mazurka van Chopin dan bij de kroegdeuntjes van zijn tijd.

Halverwege de jaren negentig van de negentiende eeuw was hij in Sedalia, Missouri, aangekomen, waar hij speelde in de Maple Leaf Club. Zijn "Maple Leaf Rag" uit 1899 verkocht jarenlang gestaag en gaf hem een voor een zwarte componist uit die tijd zeldzame onafhankelijkheid. "The Entertainer" volgde in 1902, en de twee stukken droegen zijn kraakheldere bas in de linkerhand en zijn zingende, gesyncopeerde rechterhand de huiskamers van het land in. Latere generaties herontdekten ze, het beroemdst toen "The Entertainer" in 1973 de film The Sting van muziek voorzag.

Joplins diepste ambitie was de opera. Hij stak zijn laatste jaren in Treemonisha, een werk over een jonge vrouw die haar gemeenschap naar kennis leidt, maar hij kreeg in 1915 in Harlem niet meer dan een kale concertlezing voor elkaar en stierf in 1917 zonder het volledig geënsceneerd te hebben gezien. In 1976 kwam er postuum een Pulitzerprijs. Zijn rags lonen geduldige studie: vertraag een opname, of open een transcriptie in de oefenmodus, en de zorgvuldige voicing onder de melodieusheid komt helder in beeld.